Subwoofer aansluiten op je versterker: zo doe je het
Laag hoor je niet alleen. Je voelt het. Een subwoofer maakt van luisteren iets fysieks, als hij goed is aangesloten en afgesteld.
De baslijn die een nummer draagt. De kick die je in je borst voelt. Kleine luidsprekers laten die bastonen vaak liggen, en dan klinkt muziek plat, ook op vinyl. Een subwoofer vult dat gat in je audiosysteem. Maar alleen als hij goed aangesloten is, op de juiste plek staat en niet boven alles uit dreunt.
Hier lees je wat een subwoofer doet, welk type je nodig hebt en hoe je hem aansluit op je stereo versterker, ook als die geen aparte sub-uitgang heeft. Met de instellingen voor een strak resultaat, en wat je moet weten als er een platenspeler in je opstelling staat.
In het kort
Een subwoofer speelt de laagste tonen die gewone speakers niet halen.
Thuis kies je bijna altijd een actieve subwoofer, met een eigen versterker.
Heeft je versterker een sub out of pre-out, dan sluit je de sub aan met een rca-kabel. Zo niet, gebruik dan de high level input.
Zet een losse subwoofer niet op hetzelfde meubel als je platenspeler.
Wat doet een subwoofer?
Een subwoofer is een luidspreker die ontworpen is om de laagfrequente tonen weer te geven: grofweg alles onder zo'n 80 à 120 Hz. Dat zijn de frequenties van een basgitaar, een kickdrum, een contrabas of de onderkant van een orgel.
Gewone luidsprekers kunnen die lage tonen maar deels weergeven. Daarvoor is een grote conus nodig die veel lucht verplaatst, en daar is in een compacte behuizing geen plaats voor. Een subwoofer neemt dat werk over. Krijgen je speakers via een receiver of de high-pass-uitgang van de sub geen diep laag meer, dan klinken ook midden en hoog vaak rustiger. In dat geval gaat de geluidskwaliteit van je hele set er vaak op vooruit.
Een goed afgestelde subwoofer valt niet op. Je hoort hem niet als apart toestel. Je merkt pas wat hij doet voor je luisterervaring als je hem uitzet.
Waarom een subwoofer bij je platenspeler?
Veel muziek op vinyl draait om het laag. Jazz met een staande bas, soul, elektronische muziek: het fundament zit onder in het spectrum. Speel je platen af over compacte speakers, dan verlies je precies dat stuk. Een subwoofer geeft het terug.
Een platenspeler vraagt wel om een beetje zorg. De naald leest elke trilling, ook die van de subwoofer zelf. Staat de subwoofer te dicht bij de platenspeler, of op hetzelfde meubel, dan kan het laag via de naald opnieuw versterkt worden. Dat heet akoestische feedback: een aanzwellend gebrom dat je liever niet hoort. Een stevige ondergrond en wat afstand voorkomen dat. Bij een all-in-one met ingebouwde subwoofer moet de bouw dat opvangen, met een zware, stevige basis. Hoe Aulo dat doet, lees je verderop.
Speel je vooral vinyl en wil je zelf een set samenstellen? Lees dan ook onze gids over een platenspeler met versterker en boxen.
Actieve of passieve subwoofer?
| Kenmerk | Actieve subwoofer | Passieve subwoofer |
|---|---|---|
| Versterker | Ingebouwd | Aparte versterker nodig |
| Instellingen | Volume, crossover en fase op de sub zelf | Via de versterker |
| Aansluiten | Rca-kabel of luidsprekerkabel, plus stroomkabel | Luidsprekerkabel |
| Typisch gebruik | Hifi en thuisbioscoop | Auto, PA, specifieke installaties |
Voor thuis zijn actieve subwoofers bijna altijd de beste keuze. Ze hebben een ingebouwde versterker, die precies op de luidspreker is afgestemd, en je stelt alles in op het toestel zelf. Een passieve subwoofer vraagt een losse versterker die genoeg vermogen levert voor het laag. Dat maakt het geheel duurder en ingewikkelder in een gewone woonkamer.
Actieve subwoofer aansluiten op een versterker
Welke manier je kiest voor het aansluiten van een subwoofer, hangt af van de uitgangen op je versterker. Er zijn drie mogelijkheden.
Via sub out of LFE
Heeft je versterker of receiver een uitgang met het label ‘sub out’ of ‘LFE’, dan is dit de eenvoudigste manier. Met één kabel ben je klaar: een rca-kabel van de LFE-uitgang naar de ingang van de subwoofer, vaak gemarkeerd als LFE of line in. Bij een AV-receiver gaat via die uitgang alleen het laag: zet de crossover van de sub dan op maximum of LFE, en stel de overgang in op de receiver. Bij een stereo versterker is sub out vaak een volledig signaal, en stel je de crossover op de sub zelf in.
Via pre-out
Sommige versterkers hebben geen sub out, maar wel een pre-out. Verbind die met een stereo rca-kabel, linker- en rechterkanaal, met de line-ingangen van de sub. Het volume van de subwoofer volgt dan de volumeknop van je versterker.
Via high level input
Heeft je versterker geen sub out en geen pre-out? Bij oudere toestellen is dat vaak zo. Gebruik dan de high level input, die sommige subwoofers hebben. Je verbindt de luidsprekeruitgangen van de versterker via luidsprekerkabel met de sub. Het signaal komt dan uit de speakeraansluitingen, en je speakers blijven werken zoals voorheen.
Zo ga je te werk
Zet de versterker en de subwoofer uit.
Kies de verbinding die past bij de uitgangen van je versterker, en sluit de kabel aan.
Steek de stroomkabel van de subwoofer in het stopcontact.
Zet het volume van de sub laag en de crossover rond 80 Hz. Bij een AV-receiver doe je dat op de receiver.
Zet alles aan, speel een nummer met een duidelijke baslijn en stel bij voor het beste resultaat.
Tip
Hoe je de platenspeler zelf op je versterker aansluit, met phono-ingang en aarddraad, lees je in ons stappenplan platenspeler aansluiten.
Passieve subwoofer aansluiten
Een passieve subwoofer heeft geen eigen versterker. Hij krijgt zijn vermogen van een aparte versterker, of van een versterker met een apart subwooferkanaal. De verbinding loopt via luidsprekerkabel, net als bij gewone passieve speakers.
Sommige passieve subwoofers hebben een ingebouwd filter en worden tussen de versterker en de speakers geplaatst. Volg dan altijd de handleiding, want de volgorde van de aansluitingen verschilt per type subwoofer.
Laag zonder kabels en instellingen
Aulo heeft een 60W subwoofer ingebouwd, afgestemd op twee 30W speakers.
Ontdek AuloSubwoofer afstellen: crossover, volume en fase
Crossover
Het punt in Hz waaronder de subwoofer het overneemt, ook wel low pass genoemd. Een veelgebruikt startpunt is 80 Hz. Hebben je speakers weinig laag, zet hem dan iets hoger. Zijn het grote vloerstaande speakers, dan lager. Het doel is een naadloze overgang, zonder gat en zonder dubbel laag.
Volume of gain
Begin laag en draai op tot het laag op zijn plaats valt. Hoor je de subwoofer als apart toestel, dan staat hij te luid. De meeste mensen zetten hun subwoofer te hard.
Fase
Met de faseschakelaar, meestal 0 of 180 graden, laat je de subwoofer in de pas lopen met je speakers. Probeer beide standen vanaf je luisterplek en kies degene die het volste en strakste laag geeft.
Waar zet je de subwoofer het best?
Laag is weinig richtinggevoelig, dus de sub hoeft niet midden tussen je speakers te staan. De plek in de kamer maakt wel veel uit voor de akoestiek.
Vlak bij een muur geeft meer laag. In een hoek wordt het al snel te veel en te dreunerig.
De subwoofercrawl: plaats de subwoofer op je luisterplek, speel een nummer met veel bas en loop langs de muren. Waar het laag het strakst klinkt, komt hij te staan.
Niet bij de platenspeler. Geef de subwoofer een eigen plek op de vloer, weg van het meubel waar je platenspeler op staat.
Eén subwoofer is in de meeste woonkamers genoeg. Twee subwoofers geven een gelijkmatiger laag in grote ruimtes, maar vragen meer afstelwerk.
Laag zonder losse subwoofer
Je kan ook de omgekeerde weg kiezen: een toestel waarin de subwoofer al zit. Geen extra kabels, geen crossover om te zoeken, geen fase om te testen. De subwoofer en de speakers zijn bij het ontwerp al op elkaar afgestemd.
Zo is Aulo gebouwd. Een platenspeler met subwoofer van 60W en twee speakers van 30W, met een riemaangedreven draaitafel en een Audio-Technica AT3600L-element, op een massieve houten basis. Die basis absorbeert trillingen en brengt stabiliteit. Met de afstandsbediening stuur je bass en treble subtiel bij, vanuit je zetel. Leg op. Zet aan. Luister.
Meer over toestellen waarin alles samenkomt, lees je in onze gids over de platenspeler met ingebouwde speakers.
Veelgestelde vragen over subwoofers
Kan ik een subwoofer aansluiten zonder sub out?
Ja, ook op een oude versterker zonder sub-uitgang. Via de pre-out met een stereo rca-kabel, of via de high level input op de subwoofer met luidsprekerkabel. Kijk welke ingangen je subwoofer heeft.
Kan ik een subwoofer rechtstreeks op mijn platenspeler aansluiten?
Meestal niet. De subwoofer hoort na de versterker, of op de sub out van actieve speakers die er een hebben. Bij een all-in-one met ingebouwde subwoofer is alles al verbonden.
Heb ik één of twee subwoofers nodig?
In de meeste woonkamers volstaat één subwoofer. Twee kan helpen in een grote of lastige ruimte.
Wat je onthoudt
- Een subwoofer speelt het laag dat gewone speakers niet halen.
- Kies voor thuis een actieve subwoofer.
- Aansluiten gaat via sub out, pre-out of high level input, afhankelijk van je versterker.
- Start met een crossover rond 80 Hz, zet het volume lager dan je denkt en test de fase.
- Zet een losse subwoofer weg van je platenspeler, of kies een all-in-one met een massieve basis die trillingen absorbeert.
Leg op. Zet aan. Luister.
